Een bouwmeestersopera

Arnoud Noordegraaf, Asko|Schönberg e.a., As Big as the Sky
Muziekgebouw aan ’t IJ, 11 juni, Holland Festival
Vandaag op Gonzo (circus)

De hoofdrol in As Big as the Sky van Arnoud Noordegraaf wordt gespeeld door een torus-achtig object. Om nauwkeuriger te zijn is het een met wit gaas bespannen raamwerk, dat van onder een cirkel met een vierkant gat en van boven een vierkant met een rond gat is. Voor wie deze beschrijving niet helemaal te volgen is, heb ik ‘m nagetekend. Het ding is meer dan manshoog, half het podium breed en roteert gedurende de voorstelling, zodat het halverwege als een soort alziend oog boven het podium hangt.

Het ding, ontworpen door Ai Weiwei, staat symbool voor zowel het oude als het nieuwe China: cirkel en vierkant staan naar verluidt van oudsher symbool voor hemel en aarde, en de vorm van een cirkel met een vierkant gat kom je in elk museum van Aziatische oudheden tegen. Tegelijk representeert het de koepel ‘zo groot als de hemel’ die het hoofdpersonage wil bouwen. Het witte gaas wordt gebruikt als transparant projectiescherm, met letterlijk een zwart gat in het midden; alle beelden worden er door vervormd. De verdere cast bestaat uit een Westerse architect, een Chinese ster, een journaliste en een lokale ‘nieuwszanger’, dat wil zeggen, iemand die zingenderwijs het dorpsnieuws verspreidt.

MaerzMusik, 2015 (3): Het lange nu ter afscheid

The Long Now, 29-30 maart, Kraftwerk (Berlijn)
Maerzmusik, Haus der Festspiele e.a., Berlijn, 20-29 maart

Vandaag op Gonzo(circus)

Thomas Köner, Tiento de las Nieves | Foto: Camille Blake

Eerst kwam dodelijke vermoeidheid. Toen koude rillingen en zweet dat aan alle kanten uitbrak. Toen die over waren, kwam misselijkheid. En daarna begon de hele cyclus weer opnieuw. Ondertussen speelde het vijf uur durende String Quartet No. 2 van Morton Feldman.

Afgelopen weekend sloot MaerzMusik met een dertig uur durend doorlopend concert in de immense, duistere hal van het Kraftwerk, onder de titel The Long Now. Het programma bestond onder andere uit langgerekte e-gitaartonen van Pierluigi Billone, een acht uur durende collage van documentaire beelden, live muziek en opgenomen stukken, een veertien uur durende helikopteropname van de voormalige BRD-DDR-grens, ambient noise, ambient met piano, en natuurlijk twee stukken van Morton Feldman. Eigenlijk duurde het maar 29 uur, want de zomertijd ging halverwege in, maar ook zo vroeg ik me van te voren af hoe ik in hemelsnaam meer dan een etmaal muziek aan één stuk zou moeten absorberen en recenseren. Het Noro-virus besliste voor me. Met nog een uur String Quartet No. 2 te gaan zat ik een hoekje te kotsen met vijf zaalwachten om me heen.

Ik kan dus niks zinnigs zeggen over Phill Niblocks megaproject The Movement of People Working en de e-gitaartonen van Pierluigi Billone, want dat was daarna. Wat ik de volgende dag nog wel heb meegekregen – en dat was prachtig – was Narbe Berlin van Burkhard von Harder en FM Einheit (oud-Einstürzende Neubauten). Het is een tegenhanger van Narbe Deutschland, dat de hele dag lang in een zijzaal te zien was waar de geluiden van de hoofdact naar binnen sijpelden. Bij die film duurt het wel even voor het kwartje valt: o ja, die streep in het landschap, dat is de voormalige grens! Het ziet er allemaal zo stil en vreedzaam uit. Bij Narbe Berlin heb je daar geen last van. Direct aan het begin krijg je een luide soundtrack in je gezicht, er staat een stellage waarop FM Einheit geluid maakt met metalen spiralen en brekende bakstenen, en in de voiceover klinken geluidsopnames die betrekking hebben op de Berlijnse Muur. Aangrijpend en toch ook grappig zijn de telefoongesprekken van een eenzame dissident die steeds weer de Centrale Vertegenwoordiging opbelt om te vragen waarom grenswachten op vluchtende burgers schieten. Aan het einde, als we al meermalen “Wir sind das Volk!” hebben horen scanderen, verkondigt Erich Honecker dat de DDR nog minstens tot 2004 zal bestaan. Ik heb met tranen in mijn ogen toegekeken (maar goed, ik had nog steeds koorts).

Stedenbouwkundig theatertekenen

De Nieuwe Helden, Sketch
Amersfoort, 2 september


Drie weken geleden was ik in Amersfoort om bij het stedenbouwkundig theaterproject Sketch tekeningen te maken van wat mensen missen in hun woonplaats. Samen met drie andere tekenaars trouwens. Alle tekeningen staan op de site van SEiSMiC, met een toelichtende tekst van 'Arthur' (=Rosa Boon).

Observatie 1: de meeste mensen die ik sprak kwamen niet uit Amersfoort
Observatie 2: iedereen wil een mediterraan plein in hun woonplaats
Observatie 3: iedereen wil braakliggende veldjes en anderssoortige vrije ruimte

Mijn favoriet was trouwens Arthur's muziekwinkel (Arthur was de ober), gewoon omdat het zo'n lekker simpel concept en daardoor ook zo'n opgeruimde tekening is. Maar redelijk hilarisch was de reactie van haar vriendinnen op Liselotte's Social Bus: "Jezus Lot, je mag alles bedenken wat je wilt, en je komt met ...educatie?"

[Klik op plaatjes om te vergroten]

Ruskinizing in Venice

Was dit weekend in Venetië voor een bliksembezoek aan de Biënnale. Maakte daarbij een dubbele hommage aan John Ruskin, die zo nijver kerkinterieurs, tombes en decoratieve details tekende voor Stones of Venice (1851-3):

1. tekeningen van vooral tombes en gevels, maar dan sneller
2. foto's van details en geometrische patronen, maar dan conceptueler
 
Ik maak namelijk bij voorkeur geen foto's van mensen en bezienswaardigheden.
Klikken om te vergroten, jeweetwel.

De muur van Parijs

Vandaag in hard//hoofd
Dit artikel ontstond op basis van een residentieproject van het Vlaams-Nederlands Huis deBuren in samenwerking met de Stichting Biermans-Lapôtre

La Zône. Zo noemde men vanaf  eind 19^e eeuw het gebied direct buiten de stadsmuren van Parijs. Het was officieel een schootsveld, maar het Pruisische beleg van 1870-1 had duidelijk gemaakt dat de muur niet hielp tegen mortieren en twee decennia na de bouw al militair achterhaald was. Het was de tijd van de eerste grote immigratiegolven: berooide Belgen en Italianen streken er neer in illegale woningen, tussen de hoeren en voddenboeren. Ook nadat de muur in de jaren ’20 was afgebroken en vervangen door een nieuwe ring boulevards, bleef het schootsveld terrain vague. Surrealisten trokken naar ‘de vlakte van Saint-Denis’ om er fabrieken en slachthuizen te fotograferen.

Sinds de jaren 70 loopt daar een nieuwe muur:  de Parijse rondweg, de Boulevard du Périphérique. Begonnen in 1960, geopend in 1973, vier rijbanen breed, 35 kilometer lang, met 34 op- en afritten die nog steeds ‘poorten’ heten. Vanwege het altijd drukke verkeer ligt de maximumsnelheid er niet hoger dan 70. De Périphérique is tevens grotendeels de administratieve grens van de gemeente Parijs; daarbuiten begint de Banlieue.

Paint it red

Architectures (4)
 
Some architectural drawings that I was previously dissatisfied with. Then, after doing the two abstract works in the middle on Sunday Night, I decided to heighten them with red acrylic ink. Satisfaction.

Architectures (2)

New architectural drawings.

Architectures

A series of architectural and semi-abstract drawings I made in 2010-2011. With the inevitable Muziekgebouw aan 't IJ.

Een Mahnmal in Brest

Stukje dat ik schreef voor Wunderkammer, de zomerrubriek van vn.nl over verborgen kunstschatten en geheime meesterwerken.

Voor zover er in Frankrijk zoiets is als een Mahnmal, staat het in Brest en heet het de Église St. Louis. Je zult het dan ook niet eenvoudig vinden, ook al is het een kerk zo groot als een kathedraal: het staat niet in de reisgids, er komen geen wandelroutes langs, geen wegwijzers wijzen ernaar en zelfs de toeristenkaart vermeldt het kortweg met een kruisje. De reden daarvoor is eenvoudig: de St. Louis is een wederopbouwkerk.

En wat voor een. Het schip is angstaanjagend lang en hoog, met steile betonnen pilaren en hoge smalle ramen, wanden van donkergrijs en roestbruin gewapend beton, en een lichtkoker boven het altaar. Hier geen leuke historische details behalve de fundamenten van de oude St. Louis, waar de nieuwe bovenop gebouwd is; hier geen altaren met ornamenten in alkoven maar gebrandschilderde ramen als spleten tussen de tralies.

Wie niet van wederopbouwarchitectuur houdt, en kerken uit de jaren 50 hoogstens nog geschikt acht om er klimhallen van te maken, moet beslist eens hier gaan kijken. Terwijl al die Gotische kathedralen in Reims en Chartres en Straatsburg toch wel verdomd veel op elkaar lijken, is de St. Louis in Brest volkomen uniek en onverwacht: alles aan deze kerk galmt oorlog en verwoesting. Geen wonder dat de Brestois, wier stad door de geallieerden flink in puin is geschoten en die wellicht een wat verwrongen verhouding hebben met hun eigen oorlogsverleden, hun eigen Mahnmal niet op waarde weten te schatten.

Église St. Louis, Place St. Louis, 29200 Brest; open dagelijks 10:00 uur - 18:00 uur

Hilarisch

Deze reusachtige quasi-kerktoren is de Cathedral of Learning in Pittsburgh. Vrijdag kwam dit gebouw aan de orde in een presentatie van Carol Gluck tijdens de conferentie Moved by the Past, georganiseerd door het Centrum voor Metageschiedenis van de RuG.

Gluck verwees naar een uitspraak van Umberto Eco, dat Amerikaanse universiteiten allemaal kloosters proberen te zijn, met hun neogotische architectuur, de beslotenheid van hun campus, en hun ligging in de natuur. Daan de Kuyper bevestigt dat de geleerdheidskathedraal erg schilderachtig ligt aan de rivier. Toch is mijn eerste gedachte meer aan Isengard, de toren van de kwade tovenaar in The Lord of the Rings.

Ik was dit adres al eerder tegengekomen onder de publicaties van Robert Brandom en John McDowell, en vond het toepasselijk voor een groep filosofen die de 'Pittsburgh Hegelians' genoemd worden. (Brandom heeft een baard van twee voet, McDowell gelooft dat 'Bildung' de problemen van de analytische filosofie kan oplossen, en hun collega Nicolas Rescher heeft meer dan 100 boeken gepubliceerd - en alledrie bedelven ze hun publicaties onder verwijzingen naar de grote doden, bij voorkeur Duitse Idealisten.)

Wat die conferentie betreft: het moet gezegd worden dat ze het goed voor elkaar hebben bij het Centrum voor Metageschiedenis. Niet zozeer omdat ze regelmatig kopstukken als Quentin Skinner en Hayden White naar Groningen weten te krijgen, alswel omdat ze een groep van onderzoekers en studenten bij elkaar gebracht hebben die elkaars werk volgen, en regelmatig bij elkaar komen om dat te bespreken. (Naar verluidt niet altijd even zachtzinnig.) Er valt een hoop aan te merken op die Groningers - ze zijn rechts, het zijn pomo's, en vinden zelf dat ze 'beyond postmodernism' zijn - maar zoiets zouden we in Amsterdam ook moeten hebben.