Charles Atlas, Nevada (1974)
Lang heb ik een hekel gehad aan videokunst.
De reden daarvoor is heel eenvoudig: het duurt zo lang. De gemiddelde museumbezoeker, zoals bekend, kijkt zeven seconden naar een kunstwerk. Zelf scoor ik als semiprofessionele kunstvreter hoger, maar mijn manier van kijken is allesbehalve rustiger. Ik been rond, draai om, pik impressies op, loop lijnrecht af op wat me aanspreekt, kijk vanuit verschillende hoeken, bedenk wat voor variaties er op dit beeld mogelijk zijn, loop door, of terug. Als er geen irritante andere museumbezoekers zijn, doe ik dat het liefst met dansante bewegingen. Het is een manier van kijken die zich slecht verdraagt met videokunst. Als ik geen onmiddellijke inschatting kan maken of iets het nader bekijken waard is, word ik ongeduldig. Passief kijken is niet mijn ding.
En toch zijn de tien beeldende kunstwerken waar ik het langst naar gekeken heb allemaal videowerken. De reden daarvoor is even eenvoudig: je moet wel, als je ze echt wilt zien. Curatoren kunnen me een groot plezier doen door er meerdere naast elkaar op te stellen, zodat ik kan zappen. Dat levert bij de meeste werken een interessantere kijkervaring op dan aandachtig stilstaan, en zo hoef je niet al te veel tijd te verdoen om toch begin en eind mee te krijgen. De vergelijking is niet helemaal eerlijk, want natuurlijk heb ik langer naar de meeste theaterstukken, dansvoorstellingen en bioscoopfilms gekeken dan naar kunstvideo’s. Dat schilderijen stilstaan is hun schuld niet. Maar sowieso heeft het een tijd gekost voor ik naar video’s wilde kijken. Met filmpjes op de sociale media moet je me nog steeds niet lastig vallen.
Dat ik van videokunst heb leren houden, komt niet door een andere manier van kijken. Het komt doordat videokunst indringender is. Het spreekt meer zintuigen aan, het ziet er niet steeds hetzelfde uit, opeenvolgende beelden bevatten meer informatie dus kan de maker er complexere inhoud in kwijt. Dat klinkt triviaal maar het duurde vijf jaar voor ik er achter kwam. Toen ik mezelf in 2010 tot ‘recensent interdisciplinair’ bombardeerde, was ik pas halverwege dat inzicht. Nog steeds moet ik me vaker wel dan niet dwingen om aandachtig te blijven kijken – maar ook, soms tegelijkertijd, dwingen om nu eens weg te gaan. Dat maakt de ervaring des te intenser, maar het blijft een merkwaardige liefde. Videokunst vraagt net iets meer onderwerping van de kijker dan ik bereid ben op te brengen.

