Heidegger spricht

The Monster of Kripkenstein

"Kripkenstein" is de gangbare afkorting onder taalfilosofen voor "Kripke's interpretatie van Wittgenstein in Wittgenstein on Rules and Private Language."

The rise of the masses

Beeldstatistieklied

Eerder verschenen op dit blog op 21 oktober 2007; maar omdat er daar een lang wollig stuk aan voorafgaat, en vrienden mij vragen, hierbij opnieuw de tekst van mijn gedicht over beeldstatistiek:

Omwille van de grafiek van Gerd Arntz
Het lied van de montere arbeider in het jaar dat de bom viel

Met de meest hedendaagse technieken
is de productie van staal
en springstof een bron van vreugd voor jong en oud
in nu wel meer dan 85 landen
zoals uit de onderstaande grafiek blijkt

Professor Doktor Neurath de man van twee meter
met vuurrood haar
zegt dat we leven in een beeldcultuur dus
wat een plaatje kan zeggen daar hoef je
geen woorden meer aan te wijden

en beeldstatistiek heeft hij bepaald
moet in eenheden gaan niet in uitdijende plaatjes
omwille van de controleerbaarheid
zij moet begrijpelijk zijn voor de arbeider

Bim bam bim bam je suis la lumière du jour levant ENTENDS!

Hoort hoort het socialisme komt
zingt de rails
Kijk moeder daar komt de agitproptrein

De man met de pet trekt zijn vest uit
en zet heel het machtige raderwerk STIL
De staking een vreugd voor jong en oud
Het zwijgen van de grote hoogovens vult de fabriekshal

Main burner you will burn again
when the new day comes

Langs het Landwehrkanal achter de dierentuin
Hier wurde Rosa Luxemburg tödlich verletzt
oder bereits tot
ins Wasser geworfen
und 100 m. weiter Karl Liebknecht

De revolutie een bron van vreugd voor jong en oud

De productie van graan
is gestegen van vijf naar zeven halmen
in de laatste vijf jaar
elke halm staat voor honderd miljoen ton graan
Als de bom valt
BOEM!
ontstaat in de kritische massa een kettingreactie
waarbij de horizon rood kleurt

Aux armes, citoyens
C’est la lutte finale!

The tragicall History of Msrs. Hume & Rousseau

Bretagne in 10 beelden

Waar ik spijt van heb is dat ik niet gefotografeerd heb:

- de caravan met YingYang-tekens en bloemen, cq. een bordje "bureau" op de camping nabij Cloitre St. Thégonnec. Maar Jane, de wijze grijze eigenaar, was zo aardig dat ik het niet durfde.
- de geit op een plastic stoel nabij Brennilis.
- mijn geweldige camping-couscous. Ter compensatie het recept:

0,5 l water
50 gram couscous
50 gram gewelde abrikozen
1/2 pak gedroogde groenten (Bever)
1/2 zakje AH mix voor couscous
1 pakje John West tuna with a twist - french dressing

Kook het water. Doe de couscous in de andere pan, halveer de abrikozen en doe die erbij. Giet 3,5 dl van het kokende water bij de couscous, zet de rest terug op het vuur en doe de groenten en de mix erbij. Even roeren. Vuur uit, bij de couscous, tonijn erbij. Vijf minuten. Heerlijk.

Tegen de nepgeschiedenis

Het Spinoza-standbeeld, tegenover het stadhuis, staat voor mij symbool voor een verkeerde wending in de omgang met de Nederlandse geschiedenis, beginnend met de terugkeer van de heldenverering in Jonathan Israëls Radical Enlightenment, dat het ontstaan van de moderne wereld uitlegt als de overwinning van een kleine groep dappere 'radicale verlichters' in een landje aan de Noordzee op een meerderheid van hielenlikkende 'gematigde verlichters'; wortel gevat in de verwarring na 11 september en 6 mei; en tot nationale politiek verheven door middel van een 'canoncommissie', een kamerbreed gesteunde motie van populistisch links voor een 'nationaal historisch museum', en een van overheidswege opgelegde leeskaart voor het geschiedonderwijs in de vorm van 'vijftig vensters'.

We mogen - nee, we moeten - blijkbaar weer trots zijn.

De merkwaardigste uitwas van deze poppetjesgeschiedenis is wel de wildgroei van Spinoza-activiteiten, vaak bij cultureel progressieve instellingen, met ronkende titels als My name is Spinoza (Mediamatic), Spi[FREE]noza (Smart Project Space), Spinoza Redux (Castrum Peregrini) en het reciteren van Spinoza bij galerie W139. Hoewel al deze activiteiten tenminste nog met enige ironie omkleed worden, bevrijdt ze dat niet van de stank van zelffelicitatie: kijk eens hoe progressief en ruimdenkend we zijn, in deze vrijdenkersdelta.

Maar de meeste van deze activiteiten doen niemand kwaad. Het Spinoza-standbeeld, daarentegen, staat prominent lelijk te wezen in de publieke ruimte, behangen met hazen en vogels (dat staat voor 'vrijheid') en vergezeld van een icosaëder (dat staat voor het geometrische karakter van de Ethica.) In plaats van een symbool voor onze verlichte cultuur, is het eerder een symbool van de tekortkomingen van deze hedendaagse culturele verheffingspolitiek.

Waar hebben we Spinoza voor nodig? De man heeft vast een belangrijke rol gespeeld als wegbereider van de Verlichting - hoewel het anachronistisch blijft om iemand die het begrip niet hanteerde en zeker niet om zichzelf te omschrijven, te bombarderen tot eerste Verlichter. Ja, 17e-eeuwers hadden ook al ideeën verwant aan die van de philosophes, maar dat betekent niet dat ze eraan gelijk gesteld moeten worden - net zo min als de Weimarer Klassiker gelijkgesteld moeten worden aan de Renaissance-humanisten, omdat ze verwante ideeën hadden. En het kan betoogd worden dat Spinoza pas als filosoof gecanoniseerd is door het Duitse Idealisme, en tot revolutionaire held benoemd door de Frühromantiker.

Maar dat zijn allemaal secundaire overwegingen. Het punt is eenvoudig dat we Spinoza niet nodig hebben om te pleiten voor onze vrijheden. Je hoeft de Tractatus Theologico-Politicus niet te lezen om democraat te zijn.

En over hoe verlichte ideeën de maatschappij zijn gaan domineren valt een interessanter verhaal te vertellen dan de heldengeschiedenis van Jonathan Israël. Dat deze ideeën gaandeweg steeds overtuigender werden voor een steeds grotere groep mensen valt niet uit de dapperheid van Spinoza&co te verklaren - alsof er geen dappere reactionairen waren.

Ja, Spinoza was waarschijnlijk een moreel hoogstaand en bescheiden mens. Des te meer reden om geen vervangend afgodsbeeld voor hem op te richten.